Η Διαλεκτική Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΔΣΘ), της οποίας η ύπαρξη ξεκίνησε ως μία «επέκταση» της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής, είναι μια ψυχοθεραπεία με ισχυρή ερευνητική τεκμηρίωση για την αποτελεσματικότητα της. Αποτελεί θεραπεία επιλογής όταν υπάρχει έντονη έως και ακραία συναισθηματική δυσφορία και συμπεριφορά που γίνεται επιβλαβής για το ίδιο το άτομο (π.χ. καταχρήσεις, αυτοτραυματισμοί, αυτοκτονικός ιδεασμός, ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, βουλιμικά επεισόδια κ.ά.). Είναι περισσότερο απαιτητική για τον θεραπευόμενο, η δέσμευση που απαιτείται είναι μεγαλύτερη, η ΔΣΘ είναι μια ψυχοθεραπεία «για θαρραλέους» και ταυτόχρονα μια φιλοσοφία που μπορεί να αλλάξει ριζικά τη ζωή των θεραπευόμενων.
Η ΔΣΘ αρχικά δημιουργήθηκε ως ψυχοθεραπεία για την Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας. Η αποτελεσματικότητά της, ωστόσο, έκανε την ΔΣΘ να επεκταθεί ώστε να καλύψει ένα μεγαλύτερο φάσμα διαταραχών, όπως διατροφικές διαταραχές, διαταραχές κατάχρησης ουσιών, τη διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές καθώς και την ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή (OCD). Oι κύριοι στόχοι της ΔΣΘ είναι να διδάξει τους θεραπευόμενους πως να ζουν στο παρόν, να αναπτύξουν υγιείς τρόπους για να αντιμετωπίζουν το στρες, να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους αποτελεσματικά και να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τους άλλους.
Η ΔΣΘ ενσωματώνει στην πρακτική της την φιλοσοφία της Διαλεκτικής. Η Διαλεκτική βασίζεται στην ιδέα ότι όλα τα πράγματα αποτελούνται από αντίθετα και ότι η αλλαγή συμβαίνει όταν υπάρχει ένας «διάλογος» μεταξύ αυτών των αντίθετων δυνάμεων. Σε πιο ακαδημαϊκούς όρους, η διαλεκτική μπορεί να συνοψιστεί ως θέση, αντίθεση και σύνθεση. Η διαδικασία εμπεριέχει τρεις βασικές υποθέσεις: α) Τα πάντα είναι διασυνδεδεμένα, β) η αλλαγή είναι συνεχής και αναπόφευκτη και γ) τα αντίθετα μπορούν να συντεθούν ώστε να σχηματίσουν μία προσέγγιση που βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια.
Ένας θεραπευόμενος που αποφασίζει να ακολουθήσει την ΔΣΘ, εκτός από τις ατομικές συνεδρίες ψυχοθεραπείας, εντάσσεται και σε μία Ομάδα Εκπαίδευσης Δεξιοτήτων, οι οποίες είναι ένα αναπόσπαστο και θεμελιώδες κομμάτι της ΔΣΘ.
Οι δεξιότητες αποτελούνται από τις ακόλουθες τέσσερις βασικές κατηγορίες:
- Δεξιότητες Ενσυνειδητότητας (Mindfulness)
- Δεξιότητες Ανοχής Δυσφορίας
- Δεξιότητες Συναισθηματικής Ρύθμισης
- Δεξιότητες Διαπροσωπικής Αποτελεσματικότητας